Aile ikamet izni, Türkiye’de yasal olarak ikamet eden bir yabancı ya da Türk vatandaşının eş ve çocuklarına tanınan, aile birliğini koruma amacıyla düzenlenmiş özel bir ikamet izni türüdür. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun (YUKK) 34-37. maddeleri kapsamında değerlendirilen bu izin, başvuru koşulları ve gerekli belgeler bakımından diğer ikamet izni türlerinden ayrışmaktadır.
Genel ikamet izni başvuru süreci ve türleri hakkında ayrıntılı bilgiye Oturma İzni Nasıl Alınır? sayfasından ulaşabilirsiniz. Aşağıda yalnızca aile ikamet iznine özgü koşullar, belgeler ve bu iznin sağladığı haklar ele alınmaktadır.
Yazı İçeriği
Aile İkamet İzninden Kimler Yararlanabilir?
Aile ikamet izninden yararlanabilecek kişiler YUKK’un 34. maddesinde sayılmıştır. Kanun, destekleyici (sponsor) olarak tanımlanan kişinin yabancı ya da Türk vatandaşı olmasına göre bu çerçeveyi belirlemektedir.
İzinden yararlanabilecekler şunlardır:
- Destekleyicinin yabancı uyruklu eşi
- Destekleyicinin ya da eşinin 18 yaşından küçük çocukları
- Destekleyicinin ya da eşinin bağımlı yabancı çocukları
Destekleyici Türk vatandaşıysa, yabancı uyruklu eşi ve reşit olmayan çocukları bu izinden yararlanabilir. Destekleyici yabancı uyruklu ve geçerli bir ikamet iznine sahipse aynı kapsam geçerliliğini korur; ancak destekleyicinin ikamet izninin türü ve süresi, aile üyeleri için verilecek iznin koşullarını doğrudan etkiler.
Önemli bir ayrıntı olarak belirtmek gerekir: bağımlı çocuklar dışında, 18 yaşından büyük çocuklar kural olarak bu izin kapsamından çıkar. Bu durumda çocuğun, kendi koşullarına uygun ayrı bir ikamet izni türüne başvurması gerekir.
Destekleyici (Sponsor) Tarafın Taşıması Gereken Koşullar
Aile ikamet izni başvurusunun kabul edilebilmesi için destekleyici tarafın YUKK’un 35. maddesinde belirlenen koşulları karşılaması zorunludur. Bu koşullar yeterli gelir, uygun konut ve geçerli ikamet izni başlıkları altında değerlendirilebilir.
Yeterli ve düzenli gelir: Destekleyicinin, aile üyelerinin geçimini karşılayacak düzeyde aylık gelire sahip olduğunu belgelendirmesi gerekir. Kanuna göre destekleyicinin toplam geliri asgari ücretten az olmamalı ve ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık geliri bulunmalıdır. Bu tutar her yıl güncellenen asgari ücretle birlikte değiştiğinden başvuru döneminde İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nden güncel bilgi alınmalıdır.
Yeterli konut koşulu: Destekleyicinin, aile üyelerini barındırmaya elverişli ve Türk mevzuatının öngördüğü asgari yaşam standardını karşılayan bir konutu bulunmalıdır. Pratikte bu koşul genellikle noter onaylı kira sözleşmesi ya da tapu belgesiyle ispat edilir.
Geçerli ikamet izni veya vatandaşlık: Destekleyicinin başvuru anında en az bir yıldır geçerli bir ikamet iznine sahip olması ya da Türk vatandaşı olması aranır; ancak bilimsel araştırma amaçlı ikamet izni ya da çalışma izni bulunanlar, Mavi Kart sahipleri (5901 sayılı Kanun m.28) ve Türk vatandaşlarıyla evli yabancılar hakkında bir yıl şartı uygulanmaz (YUKK m.35/2). Destekleyicinin ikamet izninin süresi, aile üyelerine verilecek iznin azami süresini belirler; bu süre hiçbir koşulda destekleyicinin izninin bitiş tarihini geçemez. Aile ikamet izni her defasında en fazla üç yıl için verilebilir (YUKK m.34/1).
Kamu düzeni ve güvenlik: Destekleyicinin tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası yaptırmış olması, başvuru tarihi itibarıyla beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymemiş olduğunu adli sicil kaydıyla belgelemesi ve adres kayıt sisteminde kaydının bulunması da aranır (YUKK m.35/1-b, c, d). Aile ikamet izni talep eden yabancıda ise eşlerden her birinin on sekiz yaşını doldurmuş olması, evliliğin aile ikamet izni almak amacıyla yapılmamış olması ve Türkiye’ye girişine engel bir durumun (m.7) bulunmaması aranır (YUKK m.35/3).
Eş ve Çocuk İçin Başvuruda İstenen Belgeler
Aile ikamet izni başvurusu e-ikamet sistemi (e-ikamet.goc.gov.tr) üzerinden elektronik olarak gerçekleştirilir; ardından randevu günü belgeler fiziki olarak İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne teslim edilir. Eksik belgeyle yapılan başvurular işleme konulmayabileceğinden belge listesinin eksiksiz hazırlanması önem taşır.
Başvuruda genel olarak istenen belgeler şunlardır:
- Başvuru formu (e-ikamet sisteminden doldurulup imzalanmış)
- Geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belge (tüm başvuranlar için)
- İzin talep edilen süreyi kapsayan sağlık sigortası (yurt içinde yapılan sigortalar geçerlidir)
- Aile birliğini kanıtlayan belgeler: evlilik cüzdanı veya resmi nikah belgesi (apostilli ve yeminli tercümeli), çocuklar için doğum belgesi
- Destekleyicinin yeterli gelire sahip olduğunu gösteren belgeler (maaş bordrosu, banka hesap dökümü, vergi levhası vb.)
- Destekleyicinin konutunu kanıtlayan belge (kira sözleşmesi veya tapu)
- Destekleyicinin geçerli ikamet izni veya nüfus cüzdanı fotokopisi
- Biometrik fotoğraf (sisteme yüklenen ve fiziki kopya)
- İkamet izni harcı ve kart bedeli makbuzları
Yurt dışında düzenlenmiş aile belgelerinin (evlilik cüzdanı, doğum belgesi) Türkiye’de geçerli sayılabilmesi için apostil şerhi (Lahey Apostil Sözleşmesine taraf olmayan ülkelerde konsolosluk onayı) taşıması ve yeminli tercümanlar tarafından Türkçe’ye çevrilmesi zorunludur. Apostil ve yeminli tercüme süreci hakkında ayrıntılı bilgiye Yabancı Belgelerin Türkiye’de Geçerliliği sayfasından ulaşabilirsiniz. Evlilik belgelerinin düzenlenmesi ve yurt içinde tanınmasıyla ilgili ise Yabancıların Türkiye’de Evlilik İşlemleri sayfası ayrıntılı açıklamalar içermektedir.
Aile İkamet İzninin Eğitim ve Çalışma Açısından Sağladığı Haklar
Aile ikamet izni, sahiplerine Türkiye’de yasal olarak ikamet etme hakkının ötesinde bazı önemli sosyal haklar tanımakla birlikte bu hakların kapsamı çalışma ve eğitim bakımından farklılaşmaktadır.
Eğitim hakkı: YUKK’un 34. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca aile ikamet izni, on sekiz yaşına kadar öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim hakkı sağlar.
Çalışma hakkı: Aile ikamet izni, kural olarak çalışma hakkı vermez. Aile ikamet iznine sahip bir yabancının Türkiye’de ücretli ya da bağımsız olarak çalışabilmesi için ayrıca çalışma izni alması zorunludur. Bu izin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yapılan başvuruyla alınır.
Diğer izinlere geçiş: En az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olanlardan on sekiz yaşını tamamlayanlar, talep etmeleri hâlinde bu izinlerini kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir. Uzun dönem ikamet iznine geçiş için ise kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle Türkiye’de kalmış olmak gerekir.
Aile ikamet iznini sonradan yenileme ya da süre uzatma işlemleri için başvurunun mevcut iznin sona ermesine altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlde süre dolmadan yapılması gerekir; yenileme koşulları ve gerekli belgeler ise Antalya Oturma İzni Avukatı sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; aile ikamet iznine ilişkin koşullar, harç tutarları ve belgeler zaman içinde değişebileceğinden kendi durumunuz ve güncel gereksinimler için bir avukata ya da yetkili göç danışmanına başvurmanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Türk vatandaşıyla evlenen yabancı aile ikamet izni mi almalı, doğrudan vatandaşlığa mı başvurmalı?
Bu iki yol birbirinin alternatifi olmakla birlikte farklı koşullar ve süreler öngörmektedir. Türk vatandaşıyla evlenen yabancı, evliliğin ardından aile ikamet izni alarak Türkiye’de ikamet etmeye başlayabilir; ardından belirli bir süre ve koşulları karşılaması hâlinde evlilik yoluyla Türk vatandaşlığına geçişi gündemde olabilir. Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu ise ayrı bir süreç olup ikamet iznine gerek duymaksızın, ancak en az üç yıldan beri evli olmak ve evliliğin devam etmesi, aile birliği içinde yaşamak gibi şartlarla yapılabilmektedir (5901 sayılı Kanun m.16); ancak hangi yolun tercih edileceği kişinin mevcut durumuna ve hedeflerine göre değişir. Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı süreci hakkında ayrıntılı bilgiye Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı sayfasından ulaşabilirsiniz.
Aile ikamet izniyle Türkiye’de çalışabilir miyim?
Hayır. Aile ikamet izni, kendi başına çalışma hakkı tanımaz. Türkiye’de ücretli ya da bağımsız olarak çalışmak isteyen aile ikamet izni sahiplerinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na başvurarak ayrıca çalışma izni alması gerekmektedir. Çalışma iznine sahip olan yabancılar bu izni aynı zamanda ikamet izni yerine de kullanabilir.
18 yaşını dolduran çocuk aile ikamet izniyle kalmaya devam edebilir mi?
Kural olarak hayır. Bağımlı çocuklar dışında 18 yaşını dolduran çocuklar aile ikamet izni kapsamından çıkar; en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olanlar talep ederek bu izni kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir; bu kişilerin kendi koşullarına uygun başka bir ikamet izni türüne (örneğin öğrenci ya da kısa dönem ikamet izni) geçiş yapması gerekir. Geçiş başvurusunun mevcut iznin sona ermesinden önce yapılması, yasal ikamet sürekliliğinin korunması bakımından önem taşır.
Konunun genel çerçevesi için Antalya Yabancılar Avukatı sayfamıza göz atabilirsiniz.
