6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı tespiti yapılan binaların maliklerine ve kiracılarına, taşınma sürecinde devlet tarafından kira yardımı ve taşınma bedeli sağlanmaktadır. Kanun bu destekleri kesin bir hak olarak değil, anlaşma ile tahliye edilen yapılar için “yapılabilir” şeklinde öngördüğünden, yararlanabilmek için belirlenen başvuru usulüne ve belge koşullarına uygun hareket edilmesi gerekmektedir.
Kira yardımı ve taşınma bedelinin kapsam, miktar ve süresi; 6306 sayılı Kanun’un uygulama yönetmeliği ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca her yıl yapılan güncellemelerle belirlenmektedir. Bu nedenle güncel miktarlar için Kentsel Dönüşüm Başkanlığı duyurularını ve yönetmelikteki son değişiklikleri takip etmek önemlidir.
Kira Yardımı Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?
Kira yardımı başvurusu, tahliye tarihinden veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yapının bulunduğu ilin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne (yetki devri yapılmışsa ilgili idareye) yapılır. Başvuru, malik veya kiracı tarafından bizzat ya da vekil aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Başvuruda talep edilen belgeler uygulamada şu şekilde sıralanmaktadır:
- Tapu senedi fotokopisi (malikler için)
- Kira sözleşmesi veya kiracılığı ispatlayan belge (kiracılar için)
- Kimlik belgesi ve ikametgâh belgesi
- Banka hesap bilgileri (IBAN)
- Riskli yapı tespitine ilişkin belgenin bir nüshası
Belge listesi, yapının bulunduğu il müdürlüğüne veya uygulamanın yürütüldüğü idareye göre farklılık gösterebilir. Başvuruda eksik evrak bulunması, ödeme sürecini geciktirebileceğinden belgelerin tam ve güncel olmasına dikkat edilmesi önerilir.
Bakanlık, başvurular üzerinde ön inceleme yaparak uygunluk tespitini tamamladıktan sonra ödeme takvimini belirler. Ödemeler doğrudan başvuruda bildirilen banka hesabına aktarılır; nakit ödeme söz konusu değildir.
Kira Yardımı Tutarı ve Ödeme Süresi
Kira yardımının aylık tutarı Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca belirlenmekte ve zaman içinde güncellenebilmektedir. Bu nedenle sabit bir rakam vermek mümkün değildir; güncel tutarlar için Kentsel Dönüşüm Başkanlığının duyuruları veya il müdürlükleri esas alınmalıdır.
Ödeme süresi bakımından ise mevzuat kural olarak aylık düzenli ödeme esasını benimsemektedir. Riskli alan dışındaki riskli yapılarda maliklere aylık kira yardımı 18 ay süreyle yapılır (riskli ve rezerv yapı alanlarında süre 48 ayı geçmemek üzere ilgili kurumca belirlenir). Kiracı olarak ikamet edenlere aylık kira yardımı tutarının iki katı, sınırlı ayni hak sahibi olarak ikamet edenlere ise beş katı tutarında tek seferlik (defaten) ödeme yapılabilir. Yönetmelikte, inşaatın uzaması nedeniyle riskli yapılardaki 18 aylık sürenin uzatılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.
Taşınma bedeli (taşınma yardımı) ise Uygulama Yönetmeliği’nde, Kanun’un 6/A maddesine göre Başkanlıkça resen yürütülen uygulamalar için öngörülmüştür: bu uygulamalarda maliklere, kiracılara ve yapıda ikamet eden sınırlı ayni hak sahiplerine aylık kira yardımı tutarının üç katı kadar tek seferlik taşınma yardımı yapılabilir. Olağan riskli yapı uygulamalarında ayrıca bir taşınma bedeli düzenlenmediğinden, somut durumda bu desteğin verilip verilmeyeceği ilgili il müdürlüğünden teyit edilmelidir.
Yardım ödemeleri, kural olarak taşınmanın fiilen gerçekleştirilmesinden ve binanın boşaltıldığının belgelendirilmesinden sonra başlar. Binanın zamanında boşaltılmaması ya da riskli yapı tespitine itiraz sürecinin aktif olması, ödeme takvimini etkileyebilir.
Kimler Kira Yardımından Yararlanabilir?
6306 sayılı Kanun ve ilgili uygulama yönetmelikleri çerçevesinde kira yardımından yararlanabilecek kişiler iki temel gruba ayrılmaktadır:
Malikler: Riskli yapıda bağımsız bölüm sahibi olan malikler, taşınma sürecinde kira yardımı ve taşınma bedelinden yararlanma hakkına sahiptir. Birden fazla malike ait ortak kullanım söz konusuysa yardım hak sahipliği, mülkiyet paylarına ve başvuruyu kimin yaptığına göre değerlendirilebilir.
Kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri: Riskli yapıda ikamet eden kiracılar da kira yardımı kapsamında değerlendirilebilir. Bu gruba ilişkin koşullar, kiracılığın belgelenmiş ve fiili oturum koşulunu karşılıyor olmasına bağlıdır. Kiracının hak sahibi sayılabilmesi için kira sözleşmesinin geçerli ve taşınmanın zorunlu hale geldiğinin açıkça ortaya konmuş olması aranmaktadır.
Kira yardımı hakkı; malik haklarının daha geniş çerçevesini oluşturan uzlaşma, pay devri ve inşaat anlaşmaları gibi konularla birlikte değerlendirildiğinde tablonun bütünü daha anlaşılır hale gelir. Bu genel çerçeve için Kentsel Dönüşümde Malik Hakları Nelerdir? sayfasını inceleyebilirsiniz.
Kira yardımı ve taşınma bedelinden yararlanma süreci, kentsel dönüşümün tüm hukuki boyutlarını kapsayan Antalya Kentsel Dönüşümde Malik Hakları ve Uzlaşma Avukatı hizmetleri çerçevesinde de ele alınmaktadır. Başvuru sürecinde belge eksiklikleri, idarenin ret veya geciktirme işlemleri ya da ödeme tutarına ilişkin itirazlar doğduğunda hukuki değerlendirme almanız süreci doğru yönetmek açısından önem taşıyabilir.
Süreçle ilgili sorularınızı Antalya Kentsel Dönüşüm Avukatı sayfasından ulaşarak iletebilirsiniz.
Kira yardımı kaç ay boyunca ödenir?
Riskli alan dışındaki riskli yapılarda maliklere aylık kira yardımı 18 ay süreyle yapılır; kiracılara aylık tutarın iki katı, yapıda ikamet eden sınırlı ayni hak sahiplerine ise beş katı tutarında tek seferlik ödeme yapılabilir. Aylık tutar Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca belirlenir; yönetmelikte inşaatın uzaması nedeniyle bu sürenin uzatılmasına ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır. Güncel tutar ve koşullar için Kentsel Dönüşüm Başkanlığının duyuruları esas alınmalıdır.
Kiracılar da kira yardımı alabilir mi?
Evet, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapıda ikamet eden kiracılara da, aylık kira yardımı tutarının iki katı kadar tek seferlik kira yardımı yapılabilir. Bunun için kiracılığın geçerli bir kira sözleşmesiyle belgelenmiş ve fiili oturumun söz konusu binada gerçekleşiyor olması aranmaktadır. Kiracılar, başvurularını yapının bulunduğu il Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü’ne kira sözleşmesi ve ikametgâh belgesiyle birlikte yapabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; özellikle kira yardımı tutarları ve başvuru koşulları mevzuat değişikliklerine bağlı olarak güncellenebileceğinden, kendi durumunuza ilişkin kesin bilgi için bir avukata danışmanız önerilir.
