İnşaat All Risk (CAR) sigortası, bir inşaat projesinin başlangıcından geçici kabulüne kadar geçen sürede işe, malzemelere ve üçüncü kişilere verebileceği zararlara karşı koruma sağlayan geniş kapsamlı bir inşaat sigortasıdır. Tek bir poliçe altında hem fiziksel kayıpları hem de üçüncü şahıs mali sorumluluk riskini güvence altına alması, bu sigortayı büyük ölçekli yapım işlerinin vazgeçilmez finansal güvencelerinden biri hâline getirir.
Yazı İçeriği
İnşaat All Risk (CAR) Sigortası Ne Anlama Gelir?
CAR sigortasının adındaki “all risk” (tüm riskler) ifadesi, poliçenin yalnızca belirli tehlikeleri saymak yerine aksine istisnalar dışında kalan her türlü beklenmedik ve ani hasarı kapsaması ilkesine dayanır. Bu yaklaşım, “named perils” (adlandırılmış tehlikeler) modeliyle kurulan geleneksel sigortalardan yapısal olarak ayrışır: geleneksel modelde liste dışı bir olay tazminat kapsamına girmezken, CAR poliçesinde ispat yükü tersine işler ve sigorta şirketi hangi olayın istisna kapsamında kaldığını ortaya koymak durumundadır.
Poliçe tipik olarak inşaat ruhsatının alınması ya da şantiyenin kurulmasıyla başlar; geçici kabul veya teslim tarihinde sona erer. Uzun süreli ya da aşamalı projelerde süre uzatımı ek zeyilname ile mümkündür. Pratikte konut, altyapı, endüstriyel tesis ve karma kullanımlı yapılar dahil pek çok inşaat türünde uygulanır.
CAR Poliçesinin Kapsadığı Riskler ve Teminat Grupları
Bir CAR poliçesi genellikle iki ana teminat grubundan oluşur. Bu gruplar ayrı limitler ve muafiyetlerle düzenlenir; bazı poliçelerde ek teminatlar da zeyilname yoluyla eklenir.
Maddi Hasar Teminatı ve Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk
Maddi hasar (Bölüm I) teminatı, inşaat süreci boyunca şantiyede bulunan tüm işlere ve malzemelere yönelik beklenmedik fiziksel kayıpları güvence altına alır. Bu kapsamda değerlendirilen başlıca olaylar şunlardır:
Yangın ve patlama: Şantiyede çıkan yangın ya da basınçlı sistemlerdeki patlama sonucu oluşan yapı ve malzeme hasarları.
Doğal afetler: Sel, fırtına, heyelan ve deprem gibi afetler (deprem teminatı bazı poliçelerde ek prim karşılığı verilir; poliçe koşulları ayrıca incelenmelidir).
İnsan kaynaklı olaylar: Hırsızlık, vandalizm, ihmal veya hata sonucu meydana gelen hasarlar.
Taşıma ve montaj riskleri: Şantiyeye sevk edilen malzemelerde nakliye sırasında ya da şantiye içi taşıma sırasında oluşan kayıplar.
Üçüncü şahıs mali sorumluluk (Bölüm II) teminatı, inşaat faaliyetleri nedeniyle üçüncü kişilere verilen bedensel zarar veya maddi hasar taleplerini karşılar. Şantiye sınırı dışına yayılan moloz, komşu yapılarda oluşan çatlak, şantiyeye yakın yolda meydana gelen trafik kazaları bu teminatın kapsamına girebilecek tipik örnekler arasındadır. Sorumluluk limiti poliçede ayrıca belirlenir.
Teminat Dışı Haller ve İstisnalar
CAR sigortası geniş kapsamlı olsa da her poliçede teminat dışı bırakılan haller yer alır. Bu istisnalar sigorta sözleşmesinin temel sınırlarını oluşturur ve dikkatle okunması gerekir.
Savaş ve kamu düzeni: Savaş, terör eylemleri, isyan ve kamu otoritelerinin el koyma işlemleri standart poliçelerin dışındadır.
Kasıt ve ağır ihmal: Sigortalının ya da çalışanlarının kasıtlı eylemleri veya ağır ihmal içeren davranışları sonucu oluşan hasarlar kapsam dışında tutulabilir.
Olağan yıpranma ve tasarım hataları: Malzemenin doğal yaşlanması, aşınması ya da proje tasarımındaki hatalardan kaynaklanan kayıplar genellikle teminat dışıdır. Bu noktada tasarımcının kendi profesyonel sorumluluk sigortası devreye girer.
Mesleki sorumluluk: Mühendislik ve mimarlık hataları gibi profesyonel sorumluluk talepleri CAR poliçesiyle değil, ayrı mesleki sorumluluk sigortası kapsamında değerlendirilir.
Hasar başvurusunun reddedilmesi durumunda hangi ret gerekçelerinin gündeme geldiğini ve bu kararlara nasıl itiraz edilebileceğini CAR Sigortasında Hasar Ödemesi Neden Reddedilir? sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Poliçede Taraflar: İşveren, Yüklenici ve Alt Yüklenici
CAR sigortasını diğer ticari poliçelerden ayıran önemli bir özellik, birden fazla tarafın aynı anda sigortalı sıfatı taşıyabilmesidir. Poliçede genellikle şu taraflar yer alır:
İşveren (proje sahibi): Projeyi yaptıran ve inşaata konu taşınmazın maliki olan taraf; poliçenin birincil sigortalısıdır. İşveren teklif aşamasında poliçeyi bizzat düzenletebilir ya da düzenletme yükümlülüğünü sözleşmeyle yükleniciye devredebilir.
Ana yüklenici (müteahhit): İnşatı fiilen yürüten taraftır. Teklif ve ihale süreçlerinde CAR güvencesini işverene sunmak zorunda kalabilir; bazı kamu ihalelerinde poliçenin varlığı sözleşme şartı olarak aranır.
Alt yükleniciler: Ana yüklenicinin dışarıya verdiği işleri üstlenen alt firmalar, CAR poliçesine ek sigortalı olarak dahil edilebilir. Bu dahil etme işlemi ya poliçenin kuruluşunda ya da sonradan zeyilname ile yapılır; aksi hâlde alt yüklenicinin kendi ayrı güvenceye sahip olması gerekir.
Birden fazla sigortalının aynı poliçede yer alması, hasar anında kimin hangi hasarı talep edebileceği, rücu ilişkilerinin nasıl şekilleneceği ve tazminat ödemesinin kime yapılacağı gibi konularda anlaşmazlıklara zemin hazırlayabilir. Bu tür uyuşmazlıklarda sigorta hukuku kapsamında değerlendirme yapılması, hakların korunması açısından belirleyici olur. Antalya İnşaat All Risk (CAR) ve Montaj Sigortası Avukatı sayfasında bu uyuşmazlıklara ilişkin hukuki süreç hakkında bilgi bulabilirsiniz.
CAR sigortası uyuşmazlıkları, sigorta hukukunun teknik ve sözleşme boyutlarını bir arada içerir. Sigorta hukuku alanındaki uyuşmazlıklara ilişkin genel bir değerlendirme için Antalya Sigorta Avukatı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Poliçe koşulları, teminat kapsamı ve olası uyuşmazlıklar somut sözleşmeye ve olayın koşullarına göre farklılık gösterebileceğinden, kendi durumunuz için bir avukattan hukuki değerlendirme almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
CAR sigortası hangi inşaat türlerinde yaptırılır?
CAR sigortası konut, rezidans ve ofis gibi yapı inşaatlarında olduğu gibi yol, köprü, baraj ve tünel gibi altyapı projelerinde, fabrika ve enerji santrali gibi endüstriyel tesislerde ve hastane, okul gibi kamu yapılarında da uygulanır. Kural olarak bir sözleşme çerçevesinde yürütülen ve belirli bir süreye bağlı her türlü yapım işi CAR poliçesiyle güvence altına alınabilir. Bazı kamu ihalelerinde poliçenin varlığı ihale şartnamesiyle zorunlu kılınmaktadır.
CAR poliçesinde teminat dışı haller nelerdir?
Standart CAR poliçelerinde savaş, terör ve isyan; sigortalının kasıtlı eylemleri veya ağır ihmali; malzemenin olağan yıpranması ve aşınması; proje tasarımındaki hatalardan kaynaklanan hasarlar ile çevresel kirlilik ve nükleer riskler teminat dışında tutulur. Deprem teminatı bazı poliçelerde ek prim karşılığı sunulmakta, bazılarında ise doğrudan istisna olarak yer almaktadır. Teminat dışı hallerin tam listesi poliçe özel şartlarında belirtilir; her sözleşme kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.
CAR sigortasında poliçe süresi inşaat bitince sona erer mi?
CAR poliçesi kural olarak geçici kabul veya işin teslimi tarihinde sona erer; inşaatın fiilen tamamlanması bu tarihin en yaygın göstergesidir. Ancak bazı poliçelerde tamamlanan kısımların işverene devredilmesinden sonra sınırlı bir süre için “bakım dönemi teminatı” (maintenance period cover) öngörülür. Proje aşamalı teslim ediliyorsa ya da süre uzarsa poliçe süresi de zeyilname ile güncellenmesi gerekir; aksi hâlde geçici kabul sonrasında oluşan hasarlar kapsam dışında kalabilir.
