Trafik kazasında zarara uğrayan kişi, karşı aracın sigortasız olduğunu, sürücünün kaçtığını ya da sigorta şirketinin iflas ettiğini öğrendiğinde tazminat alacağını kime yönelteceğini bilemeyebilir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesiyle kurulan Güvence Hesabı, tam bu boşluğu kapatmak için tasarlanmış bir tazminat güvencesidir. Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde oluşturulan Hesap; zorunlu sorumluluk sigortalarına ilişkin olarak belirli koşullarda ortaya çıkan zararları geçerli teminat miktarlarına kadar karşılar.
Bu sayfa; Güvence Hesabının hangi hâllerde devreye girdiğini, başvurunun nasıl yapıldığını ve hesabın kapsamı dışında kalan zararları somut biçimde açıklamaktadır. Bedensel zarar hesabının ayrıntılı anlatımı için Trafik Kazasında Bedensel Zarar (Sakatlık/Vefat) ZMSS Teminatı ve Hesabı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Yazı İçeriği
Güvence Hesabı Hangi Durumlarda Zararı Karşılar?
Güvence Hesabına başvurabilmek için zararın, kanunda sayılan belirli durumlardan birinde doğmuş olması gerekir. Her trafik kazası bu güvenceyi otomatik olarak devreye sokmaz; kapsam koşulları 5684 sayılı Kanun’un 14. maddesinde sınırlı sayıda belirtilmiştir.
Sigortasız veya Kaçan Araç Kaynaklı Kazalar
Kazaya karışan aracın zorunlu trafik sigortası (ZMSS) bulunmuyorsa, kaza anındaki geçerli teminat tutarları dahilinde kişiye gelen bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir (5684 s.K. m.14/2-b).
Sürücünün veya aracın kimliğinin hiçbir şekilde tespit edilememesi — yani aracın olay yerinden kaçması — durumunda da kişiye gelen bedensel zararlar Güvence Hesabı güvencesi kapsamındadır (5684 s.K. m.14/2-a). Kimliği tespit edilemeyen araçlar söz konusu olduğunda başvuru sahibinin, aracı tanımlamak için gerekli çabayı gösterdiğini ortaya koyması uygulamada önem taşıyabilir.
Çalınmış veya gasp edilmiş bir araçla gerçekleştirilen kazalarda ise durum farklı bir hukuki zemine oturur. Karayolu Trafik Kanunu’nun 107/1. maddesi uyarınca, motorlu aracı çalan ya da gasbeden kişi işleten gibi sorumlu tutulur; ancak işletenin çalınmada kusurlu olmadığını ispat etmesi hâlinde işleten sorumluluktan kurtulur. Bu hâllerde, işletenin KTK uyarınca sorumlu tutulamadığı durumlarda kişiye gelen bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilmektedir (5684 s.K. m.14/2-ç).
Sigorta Şirketinin İflası Hâlinde Başvuru
Sigorta şirketinin mali bünye zaafiyeti nedeniyle bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi ya da iflası hâlinde, o şirketin ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir (5684 s.K. m.14/2-c). Bu durum, diğer kapsam koşullarından ayrışır: yalnızca bedensel zarar değil, maddi zarar da hesabın güvencesi altına girebilmektedir.
Karayolları Trafik Kanunu’nun eski 108. maddesindeki Garanti Sigortası Hesabı hükmünün 5684 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldığını (mülga) ve bugün bu alanda Güvence Hesabının 5684 sayılı Kanun m.14 uyarınca uygulandığını bilmek, başvuruların doğru mevzuata dayandırılması açısından önemlidir.
Güvence Hesabına Başvuru Nasıl Yapılır?
Güvence Hesabına başvuru, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği üzerinden yürütülür. Başvuru, Birliğin belirlediği usul çerçevesinde doğrudan zarar gören kişi ya da hak sahipleri tarafından yapılabilir.
Başvuruya eklenmesi gereken belgeler somut olayın niteliğine göre değişir; ancak kaza tespit tutanağı veya trafik kazası raporu, kimlik bilgileri, varsa tedavi belgeleri ve zararı kanıtlayan diğer belgeler her başvuruda temel altlık niteliği taşır. Sigortasız araç nedeniyle başvuru yapılıyorsa, karşı tarafın sigortasızlığını ortaya koyan bilgi ve belgeler de dosyaya eklenir.
Başvurudan önce, uyuşmazlığın türüne ve tarafların niteliğine göre Sigorta Tahkim Komisyonu yolunun değerlendirilmesi ya da doğrudan adli yola başvurulması söz konusu olabilir. Hangi yolun daha hızlı ve verimli sonuç vereceği, başvurunun koşullarına ve talep edilen zarar kalemine göre farklılaşır. Bu değerlendirmeyi sağlıklı yapabilmek için süreç başında hukuki destek almak, hak kayıplarını önleme açısından belirleyici olabilir.
Sigorta uyuşmazlıklarında başvuru yolları ve süreçler hakkında ayrıntılı bilgiye Antalya Trafik Kazası Sigorta Uyuşmazlıkları (ZMSS ve Güvence Hesabı) Avukatı sayfasından ulaşabilirsiniz.
Güvence Hesabından Karşılanan ve Karşılanmayan Zararlar
Güvence Hesabının kapsamını doğru okumak, başvurunun hangi zarar kalemi üzerinden kurulacağını belirlemek açısından kritik bir adımdır.
Kural olarak kapsanan zararlar: Kanunun 14/2-a ve 14/2-b bentleri kapsamında — yani sigortalının tespit edilemediği ya da aracın sigortasız olduğu hâllerde — Güvence Hesabı yalnızca kişiye gelen bedensel zararları karşılar. Araç hasarı ve diğer eşyaya verilen zararlar bu bentler altında kural olarak hesabın güvencesi dışındadır.
Eşya zararı — özel koşul: Sigortasız araçtan kaynaklanan eşya (araç) hasarının Güvence Hesabından karşılanması, 5684 sayılı Kanun’un 14/2-b maddesi uyarınca ancak Cumhurbaşkanının bu yönde karar vermesiyle mümkündür. Kanun gereği kendiliğinden gerçekleşmez; bu nedenle sigortasız araçtan kaynaklanan araç hasarı için doğrudan Güvence Hesabına başvurulması sonuç vermeyebilir.
İflas hâlinde daha geniş kapsam: Sigorta şirketinin iflası veya ruhsat iptali söz konusu olduğunda, hesap, o şirketin ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar için, geçerli teminat miktarlarına kadar devreye girer (5684 s.K. m.14/1 ve 14/2-c). Bu, diğer kapsam koşullarından farklı olarak araç hasarını da içerebileceği anlamına gelir.
Geçerli teminat sınırı: Güvence Hesabı, kaza anında yürürlükte olan teminat miktarlarıyla sınırlı biçimde ödeme yapar. Bu sınırı aşan zararlar için farklı hukuki yollara başvurulması gerekebilir.
Sigorta şirketi kaynaklı uyuşmazlıklarda hangi yola başvurulacağı sorusu için Taşınmaz ve İnşaat Hasarında Sigorta Reddi: Hangi Yollara Başvurulur? sayfası genel bir çerçeve sunmaktadır.
Güvence Hesabı sürecinde hukuki destek için Antalya Sigorta Avukatı sayfasından Hatipoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaza yapan araç sigortasız ise Güvence Hesabına nasıl başvururum?
Sigortasız bir araç tarafından yaralanan ya da bu kazada bir yakınını kaybeden kişiler, kaza anında geçerli teminat tutarları dahilinde bedensel zararları için Güvence Hesabına başvurabilir (5684 s.K. m.14/2-b). Başvuru, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği’ne yapılır. Dosyaya kaza tutanağı, kimlik belgesi, tedavi ve zarar belgelerinin yanı sıra karşı tarafın sigortasızlığını gösteren belgeler eklenir. Karşı tarafın araç hasarı bu bent kapsamında kural olarak Güvence Hesabından karşılanmaz; ancak Cumhurbaşkanlığı kararı bulunması durumunda eşya zararı da kapsama girebilir.
Güvence Hesabı maddi hasarı da karşılar mı yoksa yalnız bedensel zararı mı?
Bu sorunun yanıtı başvurunun dayandığı hukuki nedene göre değişir. Sigortalının tespit edilemediği veya aracın sigortasız olduğu hâllerde (5684 s.K. m.14/2-a ve 14/2-b) Güvence Hesabı kural olarak yalnızca bedensel zararları karşılar; araç hasarı gibi eşya zararları ancak Cumhurbaşkanlığı kararıyla kapsama alınabilir ve bu karar olmadıkça kendiliğinden ödenmez. Buna karşılık sigorta şirketinin iflası veya bütün branşlarda ruhsat iptali söz konusu olduğunda (5684 s.K. m.14/2-c), hesap o şirketin ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar için, geçerli teminat miktarlarına kadar devreye girebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; özellikle başvuru koşulları ve teminat miktarları zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için bir avukatan hukuki değerlendirme almanız önerilir.
